Beslenme ve Diyet

Beslenme ve Diyet


Diyetisyenler, sağlıklı bir yaşam biçimi sürdürebilmek isteyen ya da sağlıkla ilgili belirli bir hedefe ulaşmayı amaçlayan hasta ya da danışanlara, tıbbi gereksinimlerine göre beslenme tedavisi planlayan sağlık profesyonelidir. Diyetisyen olmak için üniversitelerin 4 senelik ‘Beslenme Ve Diyetetik’ bölümlerinden mezun olunmaktadır. Diyetisyenler; hastanelerde, uzun süreli bakım tesislerinde, kliniklerde ve ilgili diğer kurumlarda görev almanın yanında toplu beslenme sistemlerinde, belediyelerde, araştırma şirketlerinde ve laboratuarlarda görev yaparlar.

Kurumumuzda çalışan diyetisyenlerin görevleri:

Polikliniğe diyet hizmeti almak için başvuran hastaların/danışanların hastalıklarına ve şikayetlerine uygun sağlıklı beslenme programı hazırlamak, hastayı bilgilendirmek ve gerek görüldüğünde hastayı takibe almak. Kurumumuzda 3 birimimizde aktif diyet ve beslenme bölümümüz bulunmaktadır: Yüreğir, Seyhan, Çukurova.

Yatan veya taburcu olacak hastaların diyet eğitimi gerekliliğinde hastalıklarına ve şikayetlerine uygun sağlıklı beslenme programı hazırlamak, hasta ve yakınlarını bilgilendirmek.

Yatan hastaların hastalıklarına uygun hastane menüsünü planlamak.

Beslenme yetersizliği yaşayan hastaların diyetini düzenlemek. Diyet ile besin yetersizliği yaşayan hastalara beslenme desteği (enteral beslenme vb)önermek. (hastanın kalori protein alımı ve ek hastalıklar düşünülerek ürün önerilmektedir, raporu uygun görürse doktor çıkarmaktadır.)

Diyaliz merkezlerimizde diyaliz hastalarrına uyun beslenme programı hazırlamak.

Bölümümüzün ilgi alanları

Sağlıklı beslenme

Obezitede beslenme

Sağlıklı kilo alma diyeti

Diyabette beslenme ve karbonhisrat sayımı (diyabet, gestasyonel diyabet, insülin direnci , prediyabet, gizli şeker, reaktif hipoglisemi gibi)

Kalp hastalıklarında beslenme (hipertansiyon, hiperlipidemi vb)

Gebe ve emziklilik beslenmesi

Ergen ve çocuklarda beslenme

Böbrek hastalıklarında beslenme

Gastrointestinal sistem hastalıklarında beslenme (spastik kolon, gastrit, reflü vb)

Kanser hastalığında beslenme

Nutrisyon

 

OBEZİTE

OBEZİTE NEDİR?

Obezite; bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması ve vücut ağırlığının istenilen miktarın üstüne çıkmasıdır. Obezite küresel boyutta bir sağlık sorunudur ve görülme sıklığı gittikçe artmaktadır. Obezite birçok hastalık için risk faktörüdür. Obezite tanısı basit ölçüm yöntemleri ile konulabilir. Beden kitle indeksi hesaplaması günümüzde tüm dünyada en yaygın kullanılan obezite tanı aracıdır.  Buna göre kilogram olarak vücut ağırlığımızı, metre cinsinden boyumuzun karesine böldüğümüzde beden kitle indeksimizi hesaplarız. Örneğin 70 kg ağırlığında ve 1.70 m boyunda birisinin beden kitle indeksi 70/1.72=24.2 kg/m2 olarak hesaplanır. Hesaplanan beden kitle indeksi değerimiz 25 kg/m2’nin altında ise sağlıklı, 25-30 kg/m2arası ise fazla kilolu ve 30 kg/m2 nin üzerinde ise obez olarak tanımlanırız.

Yaşa göre olması gereken aralıklar;

YAŞ                  BKİ NORMAL DEĞER ARALIĞI

19-24              19-24

25-34              20-25

35-44              21-26

45-54              22-27

55-64              23-28  

65-+                24-29

 

OBEZİTENİN YOL AÇTIĞI BAŞLICA SAĞLIK SORUNLARI NELERDİR?

  • İnsülin direnci,
  • Şeker hastalığı,
  • Hipertansiyon,
  • Koroner arter hastalığı,
  • Hiperlipidemi,
  • Metabolik sendrom,
  • Safra kesesi hastalıkları,
  • Bazen kanser türleri

 

OBEZİTE NASIL TEDAVİ EDİLMELİDİR?

Obezite tedavisinde kullanılan yöntemler 5 grup altında toplanmaktadır. Bu yöntemler;

1.Tıbbi beslenme (diyet) tedavisi: Obezitenin tedavisinde tıbbi beslenme tedavisi anahtar rol oynamaktadır. Tıbbi beslenme (diyet) tedavisinin bireye özgü olduğu unutulmamalıdır. Uygulanacak zayıflama diyetleri yeterli ve dengeli beslenme ilkeleri ile uyumlu olmalıdır. Amaç, bireye doğru beslenme alışkanlığı kazandırılması ve bu alışkanlığını sürdürmesidir. Obezite tedavisine başlamadan önce bireysel metabolizma ölçümü kişiye verilecek diyetin niteliklerini belirleme açısından faydalıdır. Halen hastanemizde altın standart yöntem olan istirahat oksijen  kullanımına dayalı yöntemle bireysel metabolizma ölçümü obezite hastalarına standart olarak uygulanmaktadır. Uygun aralıklarla yapılan birebir görüşmelerle verilen diyetin uygulanabilirliğinin kontrol edilmesi ve aksaklıkların düzeltilmesi diyetisyen tarafından yapılmalıdır. Diyet tedavisinin başarılı olabilmesi için; hastanın tedaviyi istiyor olması, tedavinin yalnızca hastaya özgü nitelikler içermesi, hastanın bilinçli ve sabırlı olması, diyetisyen ile görüşmesini sürdürmesi gerekmektedir.

2.Egzersiz : Egzersizin ağırlık kaybını sağlamadaki etkisi halen tartışmalı olsa da, fiziksel aktivitenin yağ dokusu ve karın bölgesindeki yağlanmayı azalttığı, diyet yapıldığında görülebilen kas kütle kayıplarını önlediği kesin olarak kabul edilmektedir. . Yetişkinlerin her gün en az 30 dakika orta şiddette egzersiz yapması önerilmektedir. Yürüyüş, hafif koşu, bisiklet, yüzme gibi tempo gerektiren egzersizler enerji harcanmasını arttırırken,ağırlık kaldırma, pilates gibi direnç egzersizleri kas kitlesinin korunmasında etkilidirler.

3.Davranış değişikliği tedavisi: Obezitede davranış değişikliği tedavisi, fazla ağırlık kazanımına neden olan yemek yeme ve fiziksel aktivite ile ilgili olumsuz davranışları olumlu yönde değiştirmeyi ve yaşam biçimi haline gelmesini amaçlayan bir tedavi şeklidir. Davranış değişikliği tedavisinin basamakları:kendi kendini gözlemleme, uyaran kontrolü, alternatif davranış geliştirme,pekiştirme, kendi kendini ödüllendirme, bilişsel yeniden yapılandırma ve sosyal destektir.

4.İlaç tedavisi :  İlaç tedavisi kesinlikle tek başına tedavi edici değildir. Sadece uygun hastalarda motivasyonu arttırmak amaçlı yaşam tarzı değişikliklerine destek amaçlı verilebilir. Obezite tedavisinde kullanılacak ilaçlar hafif ve orta derecede ağırlık fazlalığı olan bireyler için uygun değildir. Beden kitle indeksi 40 kg/m2 olan ileri derecede obez hastalarda kullanılabiir.İlaçların, sağlık yönünden güvenirliliğinin saptanmış olması, kısa ve uzun dönemde önemli yan etkisinin olmaması ve bu tür ilaçların mutlaka hekim tavsiyesi ve kontrolünde kullanılması gerekliliği büyük önem taşımaktadır.

5.Cerrahi tedavi: Besinlerle alınan enerjinin azaltılmasına yönelik bariyatrik cerrahide hedef, besinlerin gastrointestinal kanaldan emilimlerini azaltmaktır. Bu amaçla tüp mide, mide bypassı  vb. yöntemleri kullanılır.

**Tüm tedavilerin amacı ağırlık kaybını sağlamak, devamında ise kaybedilen ağırlığı korumaktır.

 

OBEZİTE NASIL TAKİP EDİLMELİDİR?

Obezite takibi belirli periyotlar aralığında düzenli olmalıdır. Amaç hem hastanın motivasyonunu sağlamak hem de kilo kaybının doğru bir şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğini denetlemektir. Doğru kilo kaybında vücut yağ komponenti kaybedilirken, kas ve sıvı miktarları korunur. Kas kütlesinin artması metabolizmayı da hızlandıracağından tercih edilen bir durumdur. Standart terazi ölçümleri bu konuda yeterli bilgi vermeyebilir. Biyoelektrik empedans yöntemleri ile nereden ağırlık kaybedildiği kolayca belirlenebilir ve obez hastaların takibinde hastanemizde rutin olarak kullanılmaktadır.

 

SAĞLIKLI BİR YAŞAM İÇİN BESLENME ÖNERİLERİ

  • Yeterli ve sağlıklı beslenmeyi yaşam tarzınız haline getirin.
  • Diyetinizin tam buğday gibi kompleks karbonhidratlardan oluşmasını sağlayın.
  • Günlük ihtiyacınız kadar su içmeyi ihmal etmeyin.
  • Düzenli beslenin, öğün atlamayın.
  • Yağlı ve şekerli besinlerden uzak durun.
  • Tuz tüketiminizi azaltın.
  • Düzenli fiziksel aktivite yapın.
  • Günde 5 porsiyon sebze ve meyve tüketmeye özen gösterin.
  • Şekerli ve gazlı içeceklerden uzak durun.
  • İşlenmiş gıdaları günlük beslenmenize almayın.